Zaman zaman toplumun çeşitli kesimlerinde yankılanan sessizlik, aslında vicdanların susturulmuş olmasından kaynaklanır. Bir insanın sesi çıkmasa da, vicdanı içinden feryat edebilir. Ancak ya o iç ses de susturulmuşsa?

İşte asıl tehlike burada başlar. Çünkü artık kişi doğruyu yanlıştan ayıramaz hâle gelir. Göz göre göre haksızlığa sessiz kalır, hatta onu meşrulaştırır. Tam da bu noktada sormak gerekir: Vicdanınıza kayyum mu atandı?

"Kayyum", bir yerin idaresine el konulmasıdır. Genelde yasal bir müdahale gibi görülse de, bir kişinin vicdanına kayyum atanması, onun özgür düşüncesinin, ahlaki terazisinin başkalarının eline geçmesi demektir. Artık kişi kendi değer yargılarıyla değil, başkalarının çıkarlarına göre hareket eder. Gördüğü adaletsizlik karşısında başını çevirir, duyması gereken çığlığı bastırır. Çünkü artık karar mercii kendisi değildir. Peki insan vicdanını nasıl kaybeder? Bu bir anda olmaz. Önce küçük bir yanlış görmezden gelinir. "Bana ne" denir. Sonra bir diğeri. Zamanla duyarsızlık bir alışkanlığa dönüşür. En sonunda, "doğru" olan şey rahatsız eder hâle gelir. O noktada kişi, başkalarının doğrularını benimsemek zorunda kalır. Kendi vicdanı artık işlemez. Yerine ise sistemin, gücün, korkunun ya da çıkarın temsilcileri geçer. Ve böylece vicdana kayyum atanmış olur.

Toplumların çöküşü tanklarla, toplarla değil; susmuş vicdanlarla başlar. Eğer bir ülkede adaletsizlik karşısında insanlar tepkisizse, mazlumlar yalnız bırakılıyorsa, orada vicdanlar susturulmuş demektir. Kayyumlar sadece kurumlara değil, kalplere de atanmıştır.

Oysa vicdan, insanın en sahici pusulasıdır. Dinlemeden, baskılamadan, değiştirmeden onunla yüzleşmek gerekir. Çünkü vicdanın sustuğu yerde insanlık da susar.
Şimdi bir kez daha soralım: Vicdanınıza kayyum mu atandı, yoksa hâlâ sesini duyabiliyor musunuz?

HACER ELBEY - EĞİTİM YÖNETİCİSİ