Psikolojinin babası Sigmund Freud bugün kalkıp bizim memlekete inseydi, muhtemelen ilk seanstan sonra mesleği bırakırdı. Adam ömrünü insan bilinçaltını anlamaya adamış; karşısında gündüz başka, gece başka; evde başka, sosyal medyada başka; sandıkta başka, vicdanda başka yaşayan bir toplum bulacak. Zavallı Freud’un bilinçaltı kendi kendine çökerdi. Çünkü bizde nevroz bireysel değil, milli karakter özelliği.

Freud diyordu ki insan bastırdığı şeyin esiri olur.

Biz ise bastırmayı medeniyet sandık.

Öfkeyi bastır.

Arzuyu bastır.

Merakı bastır.

İtirazı bastır.

Sonra niye herkes pasif agresif diye panel düzenle.

Bu toplumda insanlar duygularını yaşamıyor; stokluyor.

Biriktiriyor, biriktiriyor… Sonra trafikte selektör yiyince medeniyet tamamen sona eriyor. Avrupa’nın iki yüz yılda yaşadığı sınıf çatışmasını biz kırmızı ışıkta yaşıyoruz.

Freud bizi izlese ilk notunu şöyle düşerdi herhalde:

“Hasta, gerçekle temas kurmamak için televizyon tartışma programlarına maruz kalıyor.”

Çünkü biz hakikati öğrenmek istemiyoruz; taraf olmak istiyoruz. Düşünmek yorucu geliyor. Hazır kanaat istiyoruz.

Birileri bizim yerimize kızsın, bizim yerimize korksun, bizim yerimize karar versin istiyoruz. Sonra da adına güçlü liderlik kültürü diyoruz. Freud buna başka bir şey derdi ama aile terbiyesi izin vermiyor.

 Bizim toplumda herkes birbirinin psikoloğu zaten. Kimse dinlemiyor ama herkes teşhis koyuyor.

“Bir tatile git sen.”

“Çok kafaya takıyorsun.”

“Meditasyon yap geçer.”

“Evlen düzelirsin.”

“Çocuk yap toparlanırsın.”

 Sanki insan ruhu kombi arızası.

Freud özellikle aile yapımıza ayrı bir tez yazardı. Çünkü bizde aile kutsaldır ama kimsenin ruh sağlığı yerinde değildir. Herkes birbirine kırgın, kimse konuşmuyor; sonra bayramda zorla sarılıp fotoğraf çekiliyor. Toplumsal barış dediğimiz şey de zaten biraz yüksek çözünürlüklü aile pozu.

Bir de bizde herkes çocuk sahibi oluyor ama kimse çocuk yetiştirmiyor.

Travmalar nesilden nesile devrediliyor.

Dede susmuş, baba öfkelenmiş, çocuk terapi hesabı açmış. Medeniyet ilerlemesi diye buna diyoruz işte.

Freud’un en şaşıracağı şeylerden biri de şüphesiz sosyal medya olurdu. Adamcağız yıllarca insan egosunu çözmeye çalıştı; biz çıkıp egoyu uygulamaya dönüştürdük. Herkes kendi hayatının hem mağduru hem halkla ilişkiler uzmanı.

Sabah “mental olarak çöktüm” yazıyor.

Öğlen filtreli kahve fotoğrafı.

Akşam “beni hak etmeyen kaybetti.”

Freud ekranı kapatıp Viyana’ya yürüyerek dönerdi.

Ama asıl trajedi şu:

Biz gerçekten mutsuz bir toplumuz ve bunu mizahla kapatıyoruz. Çünkü acıyla doğrudan yüzleşme cesaretimiz yok. Sürekli konuşuyoruz ama neredeyse hiç iç görümüz yok. Kendimizi tanımadan kendimiz hakkında kanaat sahibiyiz.

Freud belki sonunda şu teşhisi koyardı:

“Bu toplumun en büyük savunma mekanizması inkar değil; gürültü.”

Ve galiba ilk defa biri bizi tam yerimizden yakalamış olurdu.

HACER ELBEY - EĞİTİM YÖNETİCİSİ