Otuz yılı aşkın süredir eğitimin içindeyim. Sınıfta tebeşir tuttuğum günleri de, büyük yapıları yönettiğim yılları da yaşadım. Öğrencinin gözünün içine bakarak ders anlattığım zamanları da gördüm; yüzlerce öğretmenin sorumluluğunu taşıdığım dönemleri de…

Bu yüzden şunu rahatlıkla söyleyebilirim:
Bugün özel okulların en büyük sorunu imkânsızlık değil, yönsüzlüktür.

Eskiden imkânlarımız sınırlıydı ama heyecanımız büyüktü. Bugün imkânlarımız çok daha geniş, ama aynı heyecanı her okulda göremiyoruz. Çünkü artık birçok kurum, eğitim üretmekten çok eğitim yönetmeye; hatta daha açık söylemek gerekirse eğitim pazarlamaya odaklanmış durumda.

Bu cümle ağır gelebilir. Ama sahada gördüğüm gerçek tam olarak bu.

Yıllar içinde yüzlerce öğretmenle çalıştım. Şunu çok net gözlemledim: Bir öğretmenin içindeki idealizm, sistem tarafından beslenmezse zamanla körelir. Bugün bazı okullarda en büyük kayıp, işte bu körelmiş öğretmen enerjisidir. Çünkü öğretmene alan açılmıyor, hata yapma hakkı tanınmıyor, gelişim için gerçek bir zemin sunulmuyor.

Oysa ben öğretmenlik yaptığım yıllarda şunu öğrendim:
Bir öğretmen heyecanını kaybettiği anda, sınıf sessizleşir ama öğrenme de biter.

Bugün birçok okulda sınıflar sessiz. Ama bu sessizlik, disiplinin değil; etkileşimsizliğin sessizliği.

Yöneticilik yaptığım yıllarda en zor kararlar, veli beklentileri ile pedagojik doğruların çatıştığı anlarda geldi. Şunu açıkça söyleyeyim: Eğer o anlarda doğruyu değil de kolay olanı seçerseniz, kısa vadede sorun çözersiniz ama uzun vadede okulun karakterini kaybedersiniz.

Ben defalarca şikâyet riskini göze alarak öğretmenimin arkasında durdum. Çünkü biliyordum ki öğretmenini yalnız bırakan bir kurum, eninde sonunda kendisi de yalnız kalır.

Bugün özel okulların en kritik sınavı tam da burada:
Veliyi memnun etmek mi, doğru eğitimi yapmak mı?

İkisini dengelemek mümkündür. Ama önceliği yanlış belirlerseniz, sistem çöker.

Yıllar içinde fark ettiğim bir diğer gerçek ise şu oldu:
Bir okulun kalitesi, en iyi öğrencisiyle değil; en çok zorlanan öğrencisine nasıl davrandığıyla ölçülür.

Eğer bir okul sadece başarılı öğrencilerle övünüyorsa, orada gerçek eğitim yoktur. Gerçek eğitim, potansiyeli ortaya çıkarmaktır. Ve bu sabır, emek ve sistem ister.

Bugün geldiğimiz noktada özel okulların artık kendine şu soruları dürüstçe sorması gerekiyor:

* Biz gerçekten eğitim mi yapıyoruz, yoksa başarı hikâyesi mi üretiyoruz?
* Öğretmenlerimiz gelişiyor mu, yoksa sadece günü mü kurtarıyor?
* Öğrencilerimiz düşünüyor mu, yoksa sadece cevap mı veriyor?

Bu soruların cevabı kolay değil. Ama bu sorular sorulmadan hiçbir dönüşüm başlamaz.

Kendi yöneticilik pratiğimde şunu uygulamaya çalıştım ve etkisini net gördüm:

Öğretmeni merkeze aldım.
Veliyi sürecin parçası yaptım ama belirleyicisi yapmadım.
Öğrenciyi dinledim ama yönsüz bırakmadım.

Ve en önemlisi, okulun bir duruşu olmasını sağladım.

Çünkü şunu çok net öğrendim:
Bir okulun programı kopyalanabilir, binası yapılabilir, sistemi taklit edilebilir.
Ama duruşu kopyalanamaz.

Bugün özel okulların ihtiyacı olan şey tam olarak budur:
Net bir duruş.

Bu duruş;

* Gerektiğinde “hayır” diyebilmeyi,
* Öğretmeni koruyabilmeyi,
* Değerlerden taviz vermemeyi,
* Kısa vadeli kazançlar yerine uzun vadeli insan yetiştirmeyi seçebilmeyi gerektirir.

Bu kolay değildir. Ama zaten değerli olan hiçbir şey kolay değildir.

Son olarak şunu söylemek isterim:

Bugün eğitimde en büyük rekabet, teknolojiyle değil; samimiyetle kazanılacaktır.
Veliler artık daha bilinçli, öğrenciler daha hassas. Yapay olanla gerçek olanı ayırt edebiliyorlar.

Eğer bir okul gerçekten inanarak işini yapıyorsa, bu hissedilir.
Ama sadece iyi görünmeye çalışıyorsa, o da anlaşılır.

Ve artık şu gerçek kaçınılmaz:

Gelecek, en çok yatırım yapanların değil;
en doğruyu yapma cesareti gösterenlerin olacak.

Ben bu mesleğe ilk başladığım günkü inançla hâlâ şuna inanıyorum:
Eğer bir okul öğretmenine değer verir, öğrencisini gerçekten tanır ve kendi duruşunu korursa, sadece başarılı değil; kalıcı olur.

Aksi hâlde, geriye sadece iyi hatırlanmayan binalar kalır.

Ali Dayıoğlu
Özkurbir Bşk Yrd
Eğitim Yöneticisi