Eğitimi genellikle bireyin yaşantısında istenen değişiklikleri meydana getirme süreci olarak tanımlarız. Sizce de öyle midir, bilemem.

Gerçekten, nedir eğitim? Bir "oldu bitti" hali midir, yoksa sürekli bir süreç midir? Eğer bir "oldu bitti" ise, olan nedir, olmayan ne kalmıştır, biten nedir? Yok eğer bir süreçse, bu süreç nerede ve nasıl başlar, ne zaman ve nerede son bulur?

Uzmanlar eğitimin anne karnında başladığını ve ömür boyu sürdüğünü söyler. Hatta Millî Eğitim Bakanlığı bünyesinde bu yaklaşıma uygun olarak “Hayat Boyu Öğrenme” genel müdürlüğü kurulmuştur. Beşikten mezara kadar süren bir yolculuktur bu. Hem bireyin hem de toplumun karakterini ve yapısını şekillendiren bir süreçtir.

Durum böyleyken, eğitim; bireyin doğasını esas alarak, her türlü ideolojik saplantıdan bağımsız şekilde planlanmalıdır. Çünkü bireyin doğası, pedagoji, andragoji ve psikoloji gibi bilimsel disiplinlerin alanına girer. Eğitimin işlevselliği ve kalitesi, bu bilimsel disiplinlerin verileriyle desteklenmeli ve ideolojik müdahalelerden uzak tutulmalıdır.

Tam da bu noktada bir çelişkiyle karşı karşıya kalıyoruz: Bireyin doğasını, toplumun değer yargılarıyla; tarihsel, kültürel ve coğrafi birikimleriyle; farklı kesimlerin hassasiyetlerini dikkate alarak nasıl birleştireceğiz? Zira eğitimin hem öznesi hem de nesnesi bireydir; ancak bu birey, tarihsel süreç içerisinde şekillenmiş kültürel etkilerin ürünüdür. Ne var ki, bu tarihsel ve kültürel kodlar, kimi zaman ideolojik safsataların manipülasyonlarına açık hâle gelerek toplumu kutuplaştıran çarpık tartışmaların zemini hâline gelebilir.

Bu nedenle, toplumumuzun tarihsel derinliğinde kök salmış, kadim ve insani değerleri esas alan bir eğitim vizyonu geliştirmek zorundayız. Geleneği moderniteyle sentezleyerek çağa seslenen, insanlığa hitap eden bir Darüsselam ufkunu, bir Medîne-i Fazıla idealini hayal etmeliyiz. Bu idealleri gerçekleştirecek bireyleri yetiştirmek ise eğitim programlarımızın en temel misyonu olmalıdır.

HALİL ÖZ / EĞİTİMCİ - YAZAR