Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü'nün resmi yazısı doğrultusunda; 7578 sayılı Kanun ile 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu’na eklenen Ek-1’inci madde kapsamında çocukların bulunduğu tüm eğitim, barınma ve etkinlik kurumlarında çalışan personelin adli durumlarına ve işverenlerin yükümlülüklerine ilişkin çok sıkı yasal düzenlemeler getirilmiştir.

Kurum kurucuları, kurucu temsilcileri ve tüm idari/eğitim personeli bakımından hayata geçirilen bu düzenlemenin detayları, yasal dayanakları ve uygulanacak yaptırımlar aşağıda ayrıntılı olarak ele alınmıştır.

1. Personelden 6 Ayda Bir Resmî Belge Alma ve İbraz Zorunluluğu

1. 6 Aylık Periyot: Çocuk Koruma Kanunu'nun Ek-1’inci maddesi uyarınca, kapsam dahilindeki iş yerlerinde görev yapan tüm çalışanlar (öğretmen, idari personel, yardımcı hizmetli, servis şoförü, rehber personel vb.), adli sicil ve arşiv kayıtlarına dayanılarak oluşturulan ve bu kurumlarda çalışabileceğini gösterir resmî belgeyi her 6 ayda bir işverene ibraz etmek zorundadır.
2. İşverenin Kontrol ve Süreç Başlatma Sorumluluğu: Kurum yönetimi ve kurucuları, personele ait bu adli belgeleri düzenli olarak temin edip denetlemekle yükümlüdür.
3. Fiilen Bulunmanın Engellenmesi: İbraz edilen belgelere göre kurumda çalışması mevzuata aykırı hale gelen bir personelin tespiti halinde, kurum ivedilikle personelin çalışma izninin iptali için resmî süreci başlatmak ve süreç tamamlanana kadar söz konusu kişinin kurumda fiilen bulunmasını/görev almasını engellemek üzere gerekli tüm tedbirleri almak zorundadır.

2. Çocuk Koruma Kanunu Ek-1 Kapsamında Çalıştırma Yasağı Getirilen Suçlar

Adli sicil ve arşiv kayıtlarında aşağıdaki suçlardan kesinleşmiş mahkûmiyet kararı bulunan kişiler; özel öğretim kurumları, okullar, okul servisleri, okul kantinleri, yurtlar, kreşler, gündüz bakımevleri ve çocuk etkinlik merkezlerinde şahsen işletmeci olamaz, çalıştırılamaz ve herhangi bir unvan veya sıfatla fiilen görev alamazlar:

1. Cinsel saldırı,
2. Çocukların cinsel istismarı,
3. Reşit olmayanla cinsel ilişki,
4. Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti,
5. Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma,
6. Müstehcenlik,
7. Fuhuş,
8. İnsan ticareti,
9. Kasten öldürme.

3. Özel Öğretim Mevzuatı (5580 ve 5661 Sayılı Kanunlar) ile Entegrasyon

Resmi yazıda açıklandığı üzere, Çocuk Koruma Kanunu’ndaki yasaklar genel istihdam koşullarının tamamı değildir; kurumların tabi olduğu özel kanunlar bağımsız ve kümülatif olarak uygulanmaya devam edecektir:

1. 5580 ve 5661 Sayılı Kanun Şartları: 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu’nun 4’üncü maddesi uyarınca; TCK 53. maddedeki süreler geçmiş veya affa uğramış olsa bile kasten işlenen bir suçtan 1 yıl veya üzeri hapis cezası alanlar, devletin güvenliğine/anayasal düzene karşı suç işleyenler, zimmet, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ve terör örgütlerine irtibat/iltisakı olanlar görev alamaz.
2. Kovuşturma Kriteri: Çocuk Koruma Kanunu yalnızca kesinleşmiş mahkûmiyetleri kapsarken; 5580 ve 5661 sayılı Kanunlar uyarınca belirtilen suçlardan hakkında kovuşturma (yargılama süreci) devam eden kişiler de özel öğretim kurumlarında görev alamaz. Her iki mevzuat birlikte değerlendirilerek işlem tesis edilecektir.
3. Tüzel Kişi Yönetim Organları: Şirket/tüzel kişi kurucuların yönetim kurulu üyeleri kurumda fiilen yer almıyorsa kural olarak kapsam dışı değerlendirilebilir; ancak kurumun işleyişine etkin biçimde katılan, yönetim/temsil yetkisi kullanan veya kurumda düzenli olarak bulunan yöneticiler için de adli sicil araştırması zorunludur.

4. İdari Para Cezaları ve Yaptırımlar: 5580 Sayılı Kanun Kapsamında 10 Brüt Asgari Ücret

Belgede belirtildiği üzere mevzuata aykırı personel çalıştırılması hem 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu hem de 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu kapsamında idari para cezasına bağlanmıştır.

5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 15’inci maddesindeki "Aynı kabahate ilişkin tanımlarda birden fazla idari para cezası öngörülmüşse en ağır olan ceza uygulanır" hükmü gereğince cezaların kıyaslaması yapılarak en yüksek tutar tahsil edilir:

1. 5580 Sayılı Kanun'un 7. Maddesi Yaptırımı: Özel öğretim kurumlarında mevzuata aykırı, çalışma izni alınmadan veya çalışma şartlarını kaybetmiş personel çalıştırılması durumunda 5580 sayılı Kanun’un 7. maddesi uyarınca brüt asgari ücretin 10 katı tutarında idari para cezası uygulanır.
2. Uygulanacak Ceza Miktarı: 5395 sayılı Kanun'un öngördüğü 3 katlık temel ceza yerine, Kabahatler Kanunu gereğince daha ağır nitelikteki 10 brüt asgari ücret tutarındaki ceza esas alınarak işlem tesis edilecektir.
3. Aykırılığın Devamı ve Ruhsat İptali: Cezanın tebliğinden itibaren tanınan yasal sürede aykırılık giderilmezse (kişi kurumdan uzaklaştırılmazsa), kişi başına katlamalı para cezaları uygulanır ve aykırılığın devamı halinde ilgili kurumun kurum açma izin ve ruhsatları derhal iptal edilir.

5. Kurucu ve Kurucu Temsilcilerinin Hukuki Durumu

1. Gerçek Kişi Kurucular: Kurucunun sayılan suçlardan kesinleşmiş bir mahkûmiyeti tespit edilirse, kurumu devretmesi için en fazla altı ay süre verilir. Bu süre zarfında kurucunun kurumu fiilen işletmesine kesinlikle izin verilmez. Süre sonunda devir yapılmazsa kurumun ruhsatı derhal iptal edilir.
2. Kurucu Temsilcileri: Kurucu temsilcisinin anılan suçlardan mahkûmiyeti bulunması durumunda, ilgili yönetmelikler gereğince kurumda fiilen bulunması derhal engellenmeli ve temsilci değişikliği işlemleri vakit kaybetmeksizin tamamlanmalıdır.

Önemli Hatırlatma: Özel öğretim kurumları yönetimlerinin, cezai ve idari yaptırımlara maruz kalmamak ve olası kurum kapatma/ruhsat iptali risklerini önlemek adına personellerinden her 6 ayda bir güncel adli sicil belgelerini yazılı olarak talep edip özlük dosyalarında arşivlemeleri yasal bir zorunluluktur.