“Düşünüyorum öyleyse varım” (Cogito ergo sum) diyerek felsefesine başlayan Rene Deskartes’e göre, insanın ilk fark ettiği şey kendi varlığıdır.

Ve insan bu farkındalığı düşünebilme yeteneğine borçludur.

Düşünerek kendi varlığını fark eden insanın her şeyden önce “Ben”i üzerinde kafa yormasıve kişinin öz varlığının kendisi anlamında
“Ben” olgusunu keşfetmeye çalışması elzemdir.

Kendi varlığının farkına varan insanın ikinci farkındalığı ise;
ya zaten özünde saklı olan varlığı keşfetmeye çalışması
ya da hem keşfetmesi hem de aynı anda inşa etmeye çalışması olmalıdır.

Ancak insan fikir edip düşündüğünde anlar ki kendi varlığının farkına varmak için de, kendini anlamak veya inşa etmek için de her an bir eylem içinde olması gerekir.
Okumak, yazmak, görmek, anlamak ve yapmak türünden fiillerle insan
bir yandan kendini anlamaya çalışırken bir yandan da kendini inşa etmeye devam eder.

İnsan hareket eden bir varlık olarak tasarlandığı için onun hareketsizliği ölüm olarak ifade edilir.
Hatta insanı sükûnete bağlayan uyku veya sonbaharda tabiatın canlılığını yitirmesi gibi sakinlik ve durağanlık Kur’anda “ölüm” (Fussilet:39 vb) olarak nitelenir.
Öyle ise hareket içinde olmak yani sürekli bir fiil içinde olmak,
insan için başta kendi (benliği) olmak üzere çevresini de kavramanın tek yoludur.

Ontolojik anlamda kendi varlığının farkına varan kişinin yapması gereken ikinci şey ise, fiilleri yapan fâil olarak “Ben” üzerinde düşünmek olmalıdır.
Acaba “ben” veya “bilinç” dediğimiz bu fâil nedir?

Hiçbir şey bilmez bir şekilde yaratılan bu varlık,  bilgilendikçe acaba özünde gizli olan “Ben”ini keşfetmeye mi, yoksa onu sıfırdan inşa etmeye mi çalışmalıdır?
Koca Yunus’un deyişiyle ben de, benden içeru bir ben mi vardır
yoksa insan her şeyi olduğu gibi kendisini de her şeyi ile baştan mı yaratmaktadır.

Veya insan devasa bir ağacın tüm haşmetini içinde barındıran bir tohum misali, maddenin kimyasal ve fiziksel niteliklerini içinde barındıran
en küçük yapıtaşı olan atom gibi bir kuvve olup, hem kendiliğinden hareket eden bir canlı, hem de dışarıdan beslenerek oluşan ve oluşturulan bir varlık mıdır?

NACİ BEKTAŞ - EĞİTİMCİ YAZAR