Milli Eğitim Bakanlığı’nın kasım ve nisan ara tatillerini kaldırmayı değerlendirmesi, eğitim dünyasında yeni bir tartışma başlığı açtı. Gerekçe olarak ise özellikle çalışan ebeveynlerin çocuklarını bu kısa dönemlerde bırakacak yer bulamaması gösteriliyor. Elbette bu kaygı önemlidir; fakat çözüm, ara tatilleri kaldırmak değil, aileleri destekleyecek politikaları geliştirmektir.

Çalışan ebeveynler için pek çok uygulanabilir çözüm var. Ara tatil dönemlerinde yarım mesai, esnek çalışma, ya da yıllık iznin bir bölümünün bu haftalara kaydırılması gibi uygulamalar hem işverenleri zorlamaz hem de ailelerin yükünü hafifletir. Dünyanın birçok ülkesinde bu tür kısa tatiller varken, devlet ve iş dünyası bu ara dönemleri yönetmek için benzer çözümleri yıllardır başarıyla uyguluyor.

Zaten dünyadaki uygulamalara baktığımızda, ara tatillerin modern eğitim sistemlerinin doğal bir parçası olduğunu görüyoruz. Finlandiya, Hollanda, Belçika, İngiltere, Fransa, Kanada ve Güney Kore gibi ülkelerde öğretim yılı bloklara ayrılıyor ve bu blokların arasında “half-term break” adı verilen kısa molalar bulunuyor. Bu molalar, hem öğrencinin hem öğretmenin zihinsel yenilenmesi için kritik kabul ediliyor.

Ara tatillerin kaldırılma gerekçelerinden biri de “öğrenme kaybı” tartışması. Oysa bilimsel veriler açık:
Öğrenme kaybı kısa tatillerde değil, uzun yaz tatillerinde yaşanır.
Yaz tatili boyunca çocuklar akademik ritimden uzaklaşır, tekrar süreci zorlaşır. Buna karşılık kasım ve nisan ara tatilleri gibi bir haftalık kısa molalar öğrenmeyi bölmez, tam tersine zihinsel yenilenmeyi destekler. Sorun tatilin kendisi değil; süresinin çok uzun olmasıdır. Yani kısa ara tatilleri kaldırarak öğrenme kaybını önlemek mümkün değildir.

Bu tartışmanın bir diğer boyutu da öğretmenler. Ara tatiller öğretmenin mesleki çalışma haftası değildir. Son yıllarda bu tatillerde çeşitli seminerlerin, çevrim içi görevlerin ya da angarya niteliğinde etkinliklerin zorunlu kılınması hem verimi düşürüyor hem de tatilin amacını ortadan kaldırıyor. Bence ara tatillerde öğretmene mesleki çalışma yüklemek doğru değil. Öğretmen gerçekten dinlensin; yurt içi veya yurt dışında gezilere çıksın, yeni kültürler görsün, nefes alsın, doğada yürüsün. İnanın sınıfa döndüğünde çok daha üretken, çok daha yaratıcı ve çok daha etkileşimli olacaktır. Çünkü öğretmenin yenilenmesi, öğrenciye doğrudan yansır.

Sonuç olarak ara tatiller, eğitimde lüks değil; pedagojik bir zorunluluktur. Öğrencinin ritmini, öğretmenin dinamizmini, ailenin dengesini koruyan bu kısa molaları kaldırmak yerine, ara tatilleri daha işlevsel hâle getiren çözümler üretmek hepimiz için daha doğru olacaktır.

Eğitim, yalnızca daha çok ders demek değildir.
Bazen kısa bir nefes, uzun bir öğrenme yolculuğunun en güçlü adımıdır.

ADEM KEVEN - EĞİTİMCİ YAZAR